รู้ก่อนเริ่มคำนวณ
ปริมาตรที่เขียนบนกล่องเป็นความจุเชิงเรขาคณิต แต่ตู้ที่ใช้งานจริงมีระดับน้ำต่ำกว่าขอบ มีดิน หิน ไม้ กรองใน และช่องกรองกินพื้นที่ ตัวเลขที่ใช้คำนวณน้ำยา ปุ๋ย หรือการเปลี่ยนน้ำจึงควรเป็นปริมาตรน้ำสุทธิ ไม่ใช่ชื่อรุ่นของตู้
หากต้องใช้กับยาหรือสารที่มีช่วงความปลอดภัยแคบ ให้เริ่มจากค่าด้านต่ำของช่วงที่เป็นไปได้และตรวจฉลากหรือผู้เชี่ยวชาญ เครื่องมือนี้เหมาะกับการวางแผนทั่วไป ไม่ใช่ใบสั่งการรักษา
เตรียมค่าให้ถูกก่อนกรอก
- วัดด้านในกระจกจากซิลิโคนถึงซิลิโคน ไม่ใช้ขนาดภายนอกหรือคำว่า 24 นิ้วเพียงค่าเดียว
- วัดระดับน้ำจากผิวดินหรือก้นตู้ถึงแนวน้ำจริง หากต้องการหาน้ำทั้งระบบให้รวมซัมป์และกรองที่มีน้ำแยกต่างหาก
- ตั้งค่าการแทนที่ 0% เมื่อคำนวณตู้เปล่า; ตู้จัดบางใช้ 5–10% เป็นจุดเริ่มต้น ส่วนตู้หินแน่นควรวัดน้ำที่เติมจริงเพื่อยืนยัน
อ่านผลลัพธ์อย่างไร
- ความจุก่อนหักใช้เปรียบเทียบขนาดตู้และตรวจความสมเหตุสมผล
- ปริมาตรสุทธิคือค่าหลักสำหรับน้ำยาปรับสภาพ ปุ๋ย เกลือ และปริมาณน้ำเปลี่ยน
- น้ำหนึ่งลิตรหนักประมาณหนึ่งกิโลกรัม แต่ภาระรวมยังมีกระจก ขาตู้ ดิน หิน และอุปกรณ์
ตัวอย่างที่เจอบ่อยที่สุด
ตู้ 24 นิ้ว เปล่า ๆ
- ข้อมูล
- 24×12×15 นิ้ว · เว้นขอบ 1 นิ้ว · ไม่มีดิน ไม่มีหิน
- ผล
- 66.1 ลิตร (จากเต็มขอบ 70.8 ลิตร)
หายไป 4.7 ลิตรจากการเว้นขอบบนอย่างเดียว คิดเป็น 7% ของความจุเต็ม
ตู้ 24 นิ้ว จัดไม้น้ำ
- ข้อมูล
- 24×12×15 นิ้ว · เว้นขอบ 1 นิ้ว · ดิน 2 นิ้ว · หิน 10%
- ผล
- 54.4 ลิตร
ตู้ใบเดียวกันหายไป 16 ลิตรเมื่อจัดเสร็จ ถ้าโดสยาตามเลข 70 ลิตรคือเกินจริงราว 30%
ตู้ 24 นิ้ว ทรงเตี้ย
- ข้อมูล
- 24×12×12 นิ้ว · เว้นขอบ 1 นิ้ว · ตู้เปล่า
- ผล
- 51.9 ลิตร (เต็มขอบ 56.6 ลิตร)
ชื่อ “24 นิ้ว” เหมือนกันแต่ต่างจากทรง 15 นิ้วถึง 14 ลิตร นี่คือเหตุผลที่ตัวเลขในเว็บบอร์ดขัดกัน
ตู้มาตรฐานไทย จุน้ำกี่ลิตร
| ชื่อที่ร้านเรียก | ขนาดด้านใน | เต็มถึงขอบกระจก | เว้นขอบ 1 นิ้ว | + ดิน 2 นิ้ว + หิน 10% |
|---|---|---|---|---|
| 16 นิ้ว | 16×8×10 นิ้ว | 21.0 L | 18.9 L | 14.7 L |
| 20 นิ้ว | 20×10×12 นิ้ว | 39.3 L | 36.1 L | 28.9 L |
| 24 นิ้ว ทรงเตี้ย | 24×12×12 นิ้ว | 56.6 L | 51.9 L | 41.6 L |
| 24 นิ้ว ที่พบบ่อย | 24×12×15 นิ้ว | 70.8 L | 66.1 L | 54.4 L |
| 30 นิ้ว | 30×15×18 นิ้ว | 132.7 L | 125.4 L | 104.9 L |
| 36 นิ้ว | 36×18×18 นิ้ว | 191.1 L | 180.5 L | 151.0 L |
| 48 นิ้ว | 48×20×20 นิ้ว | 314.6 L | 298.9 L | 252.0 L |
ดูหน้าเจาะลึกตู้ 24 นิ้ว (น้ำ+น้ำหนัก+จำนวนปลา) — คอลัมน์ที่ควรใช้คือคอลัมน์ที่ตรงกับตู้คุณ ไม่ใช่คอลัมน์แรก — คอลัมน์ “เต็มถึงขอบกระจก” เป็นค่าทางเรขาคณิตที่ไม่มีตู้ไหนใช้จริง ส่วนคอลัมน์สุดท้ายคือตู้ที่จัดเสร็จแล้ว ขนาดด้านในเป็นขนาดที่พบบ่อยในตลาดไทย ร้านแต่ละเจ้าอาจต่างกัน ให้วัดตู้จริงแล้วใช้เครื่องคำนวณด้านบน
ดูหน้าเจาะลึกแต่ละขนาด (น้ำ+น้ำหนัก+จำนวนปลา): 16 นิ้ว · 20 นิ้ว · 24 นิ้ว · 30 นิ้ว · 48 นิ้ว
สูตรและสมมติฐาน
ความจุเต็มตู้ = ยาว × กว้าง × ความสูงตู้ ÷ 1,000
หลังเว้นขอบบน = ยาว × กว้าง × (ความสูงตู้ − ระยะเว้นขอบ) ÷ 1,000
หักดิน = ยาว × กว้าง × ความหนาดิน ÷ 1,000 × 0.6
น้ำจริง = (หลังเว้นขอบ − หักดิน) × (1 − สัดส่วนหิน)
ทำไมหักดินแค่ 60% ดินและทรายไม่ใช่ก้อนตัน มีช่องว่างระหว่างเม็ดราว 40% ซึ่งยังมีน้ำแทรกอยู่ ถ้าหักชั้นดินเต็ม 100% จะได้น้ำน้อยกว่าความจริง ค่านี้เป็นค่าประมาณสำหรับกรวดและทรายทั่วไป ดินไฟหรือหินพัมมิซที่พรุนมากจะเก็บน้ำได้มากกว่านี้
ทำไมต้องเว้นขอบบน ตู้ที่เติมจนปริ่มจะกระฉอกเวลาปลาว่ายและเวลาเปลี่ยนน้ำ อีกทั้งพื้นผิวน้ำต้องมีระยะให้แลกเปลี่ยนออกซิเจน คนส่วนใหญ่จึงเว้นราว 1 นิ้วหรือ 2–3 ซม. โดยอัตโนมัติ ระยะเท่านี้ในตู้ 24 นิ้วหายไปเกือบ 5 ลิตรแล้ว
ผลลัพธ์เป็นค่าประมาณจากข้อมูลที่กรอก ค่าจริงเปลี่ยนตามความหนากระจก วิธีวัด และของที่อยู่ในตู้ ดูหลักการรวมได้ที่หน้า วิธีคำนวณและนโยบายข้อมูล
วิธีใช้ทีละขั้น
- เลือกตู้จาก “ขนาดยอดนิยม” หรือกรอกขนาดด้านในเอง
- กรอกความสูงตู้ (ถึงขอบกระจก) ไม่ใช่ระดับน้ำ
- ใส่ระยะเว้นขอบบน — วัดจากขอบกระจกลงมาถึงผิวน้ำ ปกติ 1 นิ้ว
- ใส่ความหนาดินถ้ามี แล้วเลือกสัดส่วนหิน/ของตกแต่งจากรายการ
- อ่านบรรทัดที่ขึ้นต้นด้วยเครื่องหมายลบ เพื่อดูว่าน้ำหายไปกับอะไรบ้าง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ตัวเลขความจุเต็มตู้ไปโดสยา — ตู้ 24 นิ้วที่จัดเสร็จมีน้ำจริงราว 54 ลิตร ไม่ใช่ 70 ลิตร โดสเกิน 30% ในยาบางตัวอันตราย
- วัดขนาดภายนอกโดยไม่หักความหนากระจก ตู้กระจก 5 มม. หายไปข้างละ 0.5 ซม.
- หักดินซ้ำสองรอบ ทั้งลดความสูงน้ำและใส่เปอร์เซ็นต์หินเผื่อดินอีก
- เชื่อว่า “24 นิ้ว” เป็นขนาดเดียว ทั้งที่ความสูง 12 กับ 15 นิ้วต่างกัน 14 ลิตร
- ลืมน้ำในซัมป์และถังกรองเมื่อโดสสารสำหรับทั้งระบบ
เช็กลิสต์ก่อนนำผลไปใช้
- บันทึกปริมาตรสุทธิไว้ที่ตู้หรือสมุดดูแล
- คำนวณใหม่หลังรื้อหิน เปลี่ยนดิน หรือเพิ่มซัมป์
- เทียบกับปริมาณน้ำที่เติมจริงอย่างน้อยหนึ่งครั้ง
- ส่งปริมาตรนี้ต่อไปยังกรอง ค่าไฟ และเครื่องมือเปลี่ยนน้ำ
ข้อควรระวังและขอบเขต
- ควรวัดขนาดด้านใน ไม่ใช่ขนาดโฆษณาด้านนอก
- ตู้ที่มีกรองข้างหรือช่อง overflow ควรหักพื้นที่ส่วนนั้น
- น้ำหนักที่แสดงเป็นน้ำหนักน้ำโดยประมาณ ยังไม่รวมกระจก ตู้ และของตกแต่ง
คำถามที่พบบ่อย
ตู้ปลา 24 นิ้ว น้ำกี่ลิตร
ตู้ 24 นิ้วที่พบบ่อยในไทยคือ 24×12×15 นิ้ว จุเต็มถึงขอบกระจก 70.8 ลิตร แต่เมื่อเว้นขอบบนราว 1 นิ้วตามการใช้งานจริงจะเหลือน้ำประมาณ 66 ลิตร และถ้าปูดิน 2 นิ้วกับมีหินราว 10% จะเหลือราว 54 ลิตร ให้ใช้ค่าหลังหักนี้เวลาโดสยาหรือเลือกกรอง
ทำไมแต่ละเว็บตอบตู้ 24 นิ้วไม่เท่ากัน
เพราะคำว่า 24 นิ้วบอกแค่ความยาว ตู้ 24 นิ้วในตลาดไทยมีทั้งสูง 12 นิ้วและ 15 นิ้ว ซึ่งได้ 56.6 กับ 70.8 ลิตร ต่างกัน 14 ลิตร นอกจากนี้บางเว็บตอบความจุเต็มขอบ บางเว็บตอบน้ำจริงหลังเว้นขอบแล้ว
ตู้ปลา 20 นิ้ว 30 นิ้ว 36 นิ้ว 48 นิ้ว จุน้ำกี่ลิตร
เมื่อวัดถึงขอบกระจก ตู้ 20 นิ้ว (20×10×12) ได้ 39.3 ลิตร ตู้ 30 นิ้ว (30×15×18) ได้ 132.7 ลิตร ตู้ 36 นิ้ว (36×18×18) ได้ 191.1 ลิตร และตู้ 48 นิ้ว (48×20×20) ได้ 314.6 ลิตร เมื่อเว้นขอบบน 1 นิ้วจะเหลือ 36.1, 125.4, 180.5 และ 298.9 ลิตรตามลำดับ
ทำไมต้องเว้นขอบบน น้ำหายไปเท่าไร
ตู้ที่เติมจนปริ่มจะกระฉอกเวลาปลาว่ายและเวลาเปลี่ยนน้ำ อีกทั้งผิวน้ำต้องมีระยะแลกเปลี่ยนออกซิเจน คนส่วนใหญ่จึงเว้นราว 1 นิ้วหรือ 2-3 เซนติเมตร ระยะเท่านี้ทำให้ตู้ 24 นิ้วหายไปเกือบ 5 ลิตร หรือราว 7 เปอร์เซ็นต์ของความจุเต็ม
ปูดินหนา 2 นิ้ว น้ำหายไปกี่ลิตร
ดินและทรายไม่ใช่ก้อนตัน มีช่องว่างระหว่างเม็ดราว 40 เปอร์เซ็นต์ที่ยังมีน้ำแทรกอยู่ เครื่องมือนี้จึงหักเฉพาะเนื้อของแข็งราว 60 เปอร์เซ็นต์ของชั้นดิน ตู้ 24 นิ้วปูดิน 2 นิ้วจะเสียน้ำไปราว 5.7 ลิตร
หนึ่งลิตรเท่ากับกี่แกลลอน
หนึ่งลิตรประมาณ 0.2642 แกลลอนสหรัฐ เครื่องมือนี้แสดงทั้งลิตรและแกลลอนให้โดยอัตโนมัติ
ตรวจทานสูตรและโครงเนื้อหาล่าสุด: 23 กรกฎาคม 2569 · หากพบค่าหรือคำอธิบายผิด แจ้งแก้ไขได้ที่นี่