Culture system hub

วางแผนเลี้ยงปลาในกระชัง

อาศัยการแลกเปลี่ยนน้ำจากแหล่งน้ำภายนอกและใช้ปริมาตรเป็นฐาน เหมาะกับการผลิตเข้มข้น แต่เสี่ยงต่อคุณภาพน้ำ กระแสน้ำ โรค และเหตุการณ์ที่ควบคุมไม่ได้

ภาพระบบบ่อดิน บ่อปูน บ่อผ้าใบ และกระชัง
จุดแข็ง

สิ่งที่ระบบนี้ช่วยให้จัดการได้

  • ไม่ต้องสร้างบ่อเต็มรูปแบบ
  • จับปลาและตรวจอาหารง่าย
  • ใช้ปริมาตรคำนวณกำลังผลิตได้ตรง
ความเสี่ยง

สิ่งที่ต้องมีแผนรองรับ

  • คุณภาพน้ำภายนอกและน้ำหลาก
  • ตาข่ายอุดตันหรือฉีก
  • กฎพื้นที่ การเดินเรือ และความขัดแย้งกับชุมชน
4 ชนิดปลา

ข้อมูลกระชังแยกตามชนิดปลา

มีแนวทางภาครัฐ
นิล⌗

ปลานิล · กระชัง

แนวทางกระชังมีช่วงอัตราปล่อยประมาณ 15–20 ตัวต่อลูกบาศก์เมตรและน้ำหนักเริ่มต้น/เป้าหมายหลายระดับ แต่แหล่งน้ำและขนาดกระชังมีผลโดยตรงต่อกำลังรองรับ

ความหนาแน่น
15–20 ตัว/ลบ.ม.
แหล่งข้อมูล
คู่มือภาครัฐ
เปิดแผนเฉพาะระบบ →
ต้องใช้ข้อมูลฟาร์ม
ทับ⌗

ปลาทับทิม · กระชัง

สำหรับปลาทับทิมในกระชัง เอกสารที่ทบทวนยังไม่ให้ชุดค่ากลางที่ควรใช้กับทุกฟาร์ม หน้านี้จึงทำหน้าที่เป็นกรอบวางแผนและให้กรอกค่าความหนาแน่น อัตรารอด FCR และราคาเอง

ความหนาแน่น
กรอกความหนาแน่นเอง
แหล่งข้อมูล
ต้องใช้ข้อมูลฟาร์ม
เปิดแผนเฉพาะระบบ →
ต้องใช้ข้อมูลฟาร์ม
ดุก⌗

ปลาดุกบิ๊กอุย · กระชัง

สำหรับปลาดุกบิ๊กอุยในกระชัง เอกสารที่ทบทวนยังไม่ให้ชุดค่ากลางที่ควรใช้กับทุกฟาร์ม หน้านี้จึงทำหน้าที่เป็นกรอบวางแผนและให้กรอกค่าความหนาแน่น อัตรารอด FCR และราคาเอง

ความหนาแน่น
กรอกความหนาแน่นเอง
แหล่งข้อมูล
ต้องใช้ข้อมูลฟาร์ม
เปิดแผนเฉพาะระบบ →
ข้อมูลเชิงทดลอง
หมอ⌗

ปลาหมอชุมพร 1 · กระชัง

มีผลทดลองปลาหมอชุมพร 1 ในสภาพความเค็มที่รายงานอัตรารอดและ FCR แต่เป็นเงื่อนไขทดลองเฉพาะ ไม่ใช่คำแนะนำความหนาแน่นสำหรับกระชังทั่วไป จึงไม่สร้าง preset อัตโนมัติ

ความหนาแน่น
กรอกความหนาแน่นเอง
แหล่งข้อมูล
งานวิจัย/เอกสารภาครัฐ
เปิดแผนเฉพาะระบบ →
เครื่องมือสำหรับระบบ

วัดหน่วยให้ถูกก่อนวางกำลังผลิต

Farm calculator

จำนวนปล่อยปลา

แปลงพื้นที่หรือปริมาตรกับความหนาแน่นเป็นจำนวนลูกปลาที่ต้องเตรียม และคำนวณย้อนกลับจากจำนวนที่มี

เปิดเครื่องมือ
Farm calculator

ชีวมวลปลา

คำนวณน้ำหนักปลารวมจากจำนวนคงเหลือและน้ำหนักเฉลี่ย เพื่อใช้จัดอาหาร ตรวจภาระระบบ และคาดการณ์ผลผลิต

เปิดเครื่องมือ
Farm calculator

อาหารต่อวัน

คำนวณอาหารต่อวันจากชีวมวล อัตราให้อาหาร และจำนวนมื้อ เพื่อใช้เป็นจุดเริ่มต้นก่อนปรับตามการกินและคุณภาพน้ำ

เปิดเครื่องมือ
Farm calculator

ปริมาตรกระชัง

คำนวณปริมาตรจมน้ำรวมของกระชังหลายใบและจำนวนปล่อยจากความหนาแน่นต่อลูกบาศก์เมตร

เปิดเครื่องมือ
Farm calculator

แปลงพื้นที่บ่อ

แปลงไร่ งาน ตารางวา และตารางเมตร เพื่อป้องกันการใช้หน่วยผิดเมื่อคำนวณจำนวนปล่อยและผลผลิตต่อพื้นที่

เปิดเครื่องมือ
Farm calculator

วางแผนการผลิตครบวงจร

คำนวณจำนวนปล่อย อัตรารอด ผลผลิต อาหาร ต้นทุน รายได้ จุดคุ้มทุน และกำไรในหน้าเดียว พร้อมเลือกชนิดปลาและระบบเลี้ยง

เปิดเครื่องมือ

ทำเลและจังหวะน้ำสำคัญกว่าเทคนิคในกระชัง

กระชังเป็นระบบเดียวในสี่ระบบนี้ที่คุณไม่ได้เป็นเจ้าของน้ำ คุณภาพน้ำคือคุณภาพของแม่น้ำหรืออ่างเก็บน้ำนั้น และเปลี่ยนตามสิ่งที่เกิดขึ้นเหนือน้ำโดยที่คุณทำอะไรไม่ได้ ผลตามมาคือการเลือกทำเลและจังหวะฤดูกาลมีน้ำหนักมากกว่าเทคนิคการจัดการรายวัน ซึ่งกลับกันกับบ่อปูนและบ่อผ้าใบ

ข้อได้เปรียบคือน้ำที่ไหลผ่านพาของเสียออกไปเรื่อย ๆ ความหนาแน่นต่อลูกบาศก์เมตรจึงสูงกว่าระบบปิดได้ แต่ข้อได้เปรียบนี้ขึ้นกับการไหลล้วน ๆ และการไหลลดลงได้จากสองทาง ทางแรกคือน้ำนิ่งตามฤดู ทางที่สองคือตาอวนอุดตันจากตะไคร่และสิ่งเกาะ ทางที่สองอันตรายกว่าเพราะค่อยเป็นค่อยไปและมองไม่เห็นจากด้านบน การล้างอวนจึงเป็นงานประจำที่ต้องมีค่าแรงในแผน

เรื่องที่กระทบตัวเลขโดยตรงคือขนาดตาอวนต้องตรงกับขนาดปลา ตาถี่เกินไปทำให้น้ำไหลผ่านน้อยและตันเร็ว ตาห่างเกินไปทำให้ปลาเล็กลอดออก ซึ่งจะไปโผล่เป็นอัตรารอดต่ำทั้งที่ปลาไม่ได้ตาย ถ้าคุณเปลี่ยนอวนระหว่างรอบตามการเติบโตของปลา ให้บันทึกวันที่เปลี่ยนไว้ด้วย เพราะมันอธิบายตัวเลขที่กระโดดในช่วงนั้นได้

เช็กลิสต์ก่อนปล่อยปลาในกระชัง

  • สำรวจทำเล ความลึก และการไหลของน้ำในฤดูที่แย่ที่สุด ไม่ใช่ฤดูที่ดีที่สุด
  • เลือกขนาดตาอวนให้ตรงกับขนาดปลาที่จะปล่อย และวางแผนวันเปลี่ยนอวน
  • ตั้งรอบล้างอวนเป็นงานประจำ พร้อมค่าแรงในแผน
  • เตรียมแผนรับน้ำหลาก น้ำลด และการเฝ้าระวังการโจรกรรม

ปลาแต่ละชนิดเข้ากับกระชังต่างกันอย่างไร

ระบบเดียวกันให้ผลไม่เหมือนกันกับปลาคนละชนิด เพราะข้อจำกัดของระบบไปชนกับลักษณะของปลาคนละจุด ส่วนนี้สรุปให้เห็นก่อนเลือก แล้วค่อยเข้าไปดูตัวเลขในหน้าแผนเฉพาะคู่

ปลานิลในกระชัง

ปลานิลในกระชังพึ่งการไหลของน้ำแทนการจัดการของคุณ ปล่อยได้หนาแน่นต่อลูกบาศก์เมตรเพราะของเสียถูกพาออก แต่เพราะปลานิลต้องใช้ออกซิเจนในน้ำ ไม่ใช่ปลาหายใจอากาศ ช่วงที่น้ำนิ่งหรือตาอวนอุดตันจึงอันตรายกว่าที่เป็นกับปลาดุกหรือปลาหมอในกระชังเดียวกัน ตารางเฝ้าระวังของคู่นี้จึงควรผูกกับการไหลของน้ำเป็นหลัก ไม่ใช่ผูกกับปริมาณอาหารอย่างเดียว

เปิดแผนปลานิลในกระชัง →

ปลาทับทิมในกระชัง

นี่คือคู่ที่จุดแข็งของปลาชนิดนี้ถูกใช้เต็มที่ที่สุด ปลาทับทิมทนความเค็มได้ดีกว่าปลานิล จึงเลี้ยงในแหล่งน้ำที่ปลานิลอยู่ไม่ได้ และน้ำที่ไหลตลอดช่วยเรื่องความใสซึ่งเกี่ยวกับเกรดสี ข้อแลกเปลี่ยนคือคุณควบคุมอะไรไม่ได้เลยเมื่อแหล่งน้ำเปลี่ยน ความเสี่ยงของคู่นี้จึงไม่ใช่ความเสี่ยงรายวันแบบบ่อปูน แต่เป็นความเสี่ยงที่มาทีเดียวทั้งกระชัง แผนการเงินต้องรับกรณีเสียทั้งรอบได้

เปิดแผนปลาทับทิมในกระชัง →

ปลาดุกบิ๊กอุยในกระชัง

ปลาดุกในกระชังได้เปรียบตรงที่ทนออกซิเจนต่ำ จึงรับความเสี่ยงช่วงน้ำนิ่งได้ดีกว่าปลากลุ่มนิลในกระชังเดียวกัน แต่มีปัญหาเฉพาะตัวที่ระบบปิดไม่มี คือการกัดกันเองในพื้นที่จำกัดที่คัดขนาดได้ยากกว่าบ่อ และปลาดุกมีพฤติกรรมหนีตามน้ำล้นช่วงฝนตกหนักหรือน้ำหลาก การยึดกระชังและขอบกันหนีจึงมีน้ำหนักมากกว่าที่เป็นกับปลานิล

เปิดแผนปลาดุกบิ๊กอุยในกระชัง →

ปลาหมอชุมพร 1ในกระชัง

ข้อมูลของปลาหมอชุมพร 1 ในกระชังยังอยู่ในระดับงานทดลองเป็นหลัก ไม่ใช่แนวปฏิบัติที่มีค่ากลางสำหรับฟาร์มทั่วไป จุดที่ต้องคิดก่อนคือเงี่ยงแข็งคมกับตาอวน ซึ่งทำให้ทั้งการจับและการดูแลอวนยากกว่าปลาชนิดอื่น และปลาหมอที่ปีนป่ายได้ต้องการการปิดด้านบนที่แน่นหนากว่าที่ใช้กับปลานิล ถ้าจะทำคู่นี้ ควรเริ่มจากกระชังเล็กจำนวนน้อยเพื่อเก็บข้อมูลก่อนขยาย

เปิดแผนปลาหมอชุมพร 1ในกระชัง →

ความเสี่ยงของกระชังที่ต้องอยู่ในแผน

  • คุณภาพน้ำเป็นของแหล่งน้ำ ไม่ใช่ของคุณ — น้ำเสียจากต้นน้ำกระทบทั้งกระชังพร้อมกัน
  • ตะไคร่และสิ่งเกาะอุดตาอวน ทำให้น้ำไหลผ่านน้อยลงโดยไม่ทันสังเกต
  • ตาอวนไม่ตรงกับขนาดปลา ทำให้ปลาเล็กลอดออกหรือน้ำไหลไม่พอ
  • น้ำหลาก น้ำลด และการโจรกรรม เป็นความเสี่ยงที่แผนในบ่อไม่มี