เตรียมบ่อดินและอาหารธรรมชาติ
บ่อดินมีของที่ระบบอื่นไม่มี คืออาหารธรรมชาติ แพลงก์ตอนและสิ่งมีชีวิตเล็กในบ่อเป็นอาหารเสริมที่ไม่ได้ซื้อ ผลที่วัดได้จริงคือ FCR ที่คำนวณจากอาหารเม็ดอย่างเดียวของบ่อดินมักดูดีกว่าระบบปิดที่เงื่อนไขอื่นเท่ากัน อย่าเอาค่านี้ไปใช้ข้ามระบบ
ของที่ต้องแลกคือการควบคุม น้ำปริมาณมากเปลี่ยนอะไรก็ช้า พอเห็นสัญญาณผิดปกติมักจะแก้ทันน้อยกว่าบ่อปูนหรือผ้าใบ และการเตรียมบ่อก่อนปล่อยก็เป็นงานจริงที่มีต้นทุน — ตากบ่อให้แห้ง กำจัดปลาและศัตรูที่ค้างจากรอบก่อน ปรับสภาพดินก้นบ่อ แล้วค่อยเติมน้ำและรอให้ระบบตั้งตัว ฟาร์มที่ข้ามขั้นตอนนี้เพราะอยากปล่อยเร็วมักเจอปัญหาที่หน้าตาเหมือนโรค แต่ต้นเหตุคือบ่อที่ยังไม่พร้อม
เรื่องที่กระทบความแม่นของตัวเลขคือการจับ บ่อดินจับไม่หมดในครั้งเดียว ปลาที่ค้างอยู่จะโผล่มาในรอบถัดไป ทำให้ทั้งผลผลิตและอัตรารอดที่คุณบันทึกไว้คลาดเคลื่อนสองรอบติดกัน ถ้าอยากได้ข้อมูลที่เอาไปวางแผนต่อได้จริง ให้บันทึกวิธีจับและประเมินปลาค้างไว้ด้วยทุกครั้ง
เช็กลิสต์ก่อนปล่อยปลาในบ่อดิน
- ตากบ่อให้แห้งและกำจัดปลาหรือศัตรูที่ค้างจากรอบก่อน
- ปรับสภาพดินก้นบ่อและตรวจคันบ่อ จุดรั่ว จุดระบาย
- เติมน้ำแล้วรอให้ระบบตั้งตัวก่อนปล่อยปลา ไม่ปล่อยทันทีที่น้ำเต็ม
- บันทึกสภาพบ่อและวันที่เตรียม เพื่อเทียบกับผลรอบนี้ภายหลัง
ปลาแต่ละชนิดเข้ากับบ่อดินต่างกันอย่างไร
ระบบเดียวกันให้ผลไม่เหมือนกันกับปลาคนละชนิด เพราะข้อจำกัดของระบบไปชนกับลักษณะของปลาคนละจุด ส่วนนี้สรุปให้เห็นก่อนเลือก แล้วค่อยเข้าไปดูตัวเลขในหน้าแผนเฉพาะคู่
ปลานิลในบ่อดิน
ปลานิลกับบ่อดินคือคู่ที่เข้ากันที่สุดในตารางนี้ เพราะปลานิลกินอาหารธรรมชาติได้ และบ่อดินคือระบบเดียวที่ผลิตอาหารธรรมชาติเอง ส่วนที่แพลงก์ตอนช่วยไว้ไม่ได้อยู่ในบิลค่าอาหาร ทำให้ FCR ที่คำนวณจากอาหารเม็ดของคู่นี้มักดูดีกว่าคู่อื่น นี่คือเหตุผลที่ห้ามยกค่า FCR ของบ่อดินไปใช้กับบ่อปูนหรือผ้าใบ ไม่ใช่เพราะปลาต่างกัน แต่เพราะแหล่งอาหารต่างกัน
ปลาทับทิมในบ่อดิน
บ่อดินให้ต้นทุนต่อตารางเมตรถูกที่สุด แต่ปลาทับทิมขายด้วยเกรด ไม่ใช่แค่น้ำหนัก และความใสของน้ำกับสภาพพื้นบ่อเป็นปัจจัยที่ฟาร์มรายงานว่ากระทบสีปลา ผลคือคู่นี้อาจได้น้ำหนักตามเป้าแต่ได้ราคาต่ำกว่าที่วางแผน ถ้าคุณกำลังเลือกระหว่างเลี้ยงปลานิลหรือปลาทับทิมในบ่อดินเดียวกัน ให้เทียบที่ราคาสุทธิหลังหักส่วนที่หลุดเกรด ไม่ใช่เทียบราคาต่อกิโลของเกรดดีกับปลานิลตรง ๆ
ปลาดุกบิ๊กอุยในบ่อดิน
ปลาดุกในบ่อดินได้ประโยชน์จากปริมาตรน้ำที่มาก ซึ่งรองรับของเสียจากความหนาแน่นสูงได้ดีกว่าระบบปิดขนาดเล็ก แต่ข้อได้เปรียบเรื่องอาหารธรรมชาติที่บ่อดินมีนั้นช่วยปลาดุกน้อยกว่าที่ช่วยปลานิล เพราะปลาดุกใช้อาหารโปรตีนสูง อาหารเม็ดยังเป็นต้นทุนก้อนใหญ่อยู่ดี จุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือการจับ — บ่อดินจับไม่หมด และปลาดุกที่ค้างจะกัดและรบกวนปลารุ่นใหม่ในรอบถัดไป
เปิดแผนปลาดุกบิ๊กอุยในบ่อดิน →
ปลาหมอชุมพร 1ในบ่อดิน
บ่อดินมีคันบ่อและพื้นที่ชื้นรอบบ่อ ซึ่งเป็นสภาพที่ปลาหมอใช้เคลื่อนที่ออกไปได้จริงเมื่อฝนตกหนักและน้ำเอ่อขึ้นมา นี่คือความเสี่ยงที่ไม่ปรากฏในแผนของปลาชนิดอื่นในระบบเดียวกัน และเป็นเหตุผลที่อัตรารอดของคู่นี้อาจต่ำผิดปกติโดยไม่มีซากปลาให้เห็น ขอบกันหนีรอบบ่อจึงต้องอยู่ในต้นทุนก่อสร้าง ไม่ใช่ของที่ค่อยทำเมื่อเกิดเรื่อง
เปิดแผนปลาหมอชุมพร 1ในบ่อดิน →
ความเสี่ยงของบ่อดินที่ต้องอยู่ในแผน
- ตะกอนก้นบ่อสะสมจนต้องลอกบ่อ ซึ่งเป็นต้นทุนที่ไม่ได้เกิดทุกรอบแต่ก้อนใหญ่
- ศัตรูปลาและปลาอื่นที่ค้างอยู่ในบ่อจากรอบก่อน
- ควบคุมคุณภาพน้ำได้ช้า เพราะปริมาตรน้ำมาก
- จับไม่หมดบ่อ ปลาค้างจากรอบก่อนทำให้นับอัตรารอดเพี้ยน